با پیوستن به اینستاگرام مهندس امیرطه نوروزی از هزاران دقیقه آموزش رایگان بهره مند شوید.

پیوستن به اینستاگرام

مهندس ناظر کیست و چه وظایفی دارد؟

تعداد صفحه : ۱۵

آخرین تغییرات : ۱۳ مرداد ۹۹

تعداد بازدید : ۷۹۶ بازدید
بازخوردها : 1 ستاره2 ستاره3 ستاره4 ستاره5 ستاره (رأیی ثبت نشده)
Loading...
مهندس میلاد جلایی (نویسنده)
مهندس میلاد جلایی (نویسنده)

سرفصل‌های مقاله

مهندس ناظر کیست و چه وظایفی دارد و نظارت ساختمان چیست؟ در این مقاله قصد داریم به این سوال پاسخ دهیم و وظایف و مسئولیت هایی که یک مهندس ناظر اعم از نظارت بر اجرای درست سازه، نحوه برخورد با افراد مختلف در پروژه، مسائل حقوق مهندسی، شیوه نامه نگاری با افراد مختلف و … را بررسی کنیم.

افزایش ایمنی و کنترل کیفی انواع پروژه های عمرانی بر عهده مهندس ناظر ساختمان پروژه های مختلف می باشد. از آنجا که در حرفه نظارت ساختمان، پیچیدگی های فنی و حقوقی بسیاری وجود دارد، بی تردید برای مهندسانی که با خطرات موضوع آشنایی ندارند و مهندسان جوانی که به یکباره و پس از دریافت پروانه اشتغال وارد این حرفه می شوند ممکن است تبعات نامناسبی داشته باشد لذا با افزایش سطح آگاهی مهندسان و کسب تجربه فنی لازم قبل از قبول مسئولیت مهم و سنگین نظارت، می توان راهی پیدا کرد تا علاوه بر ارتقای کیفیت فنی ساختمان ها، از فشارها و تنگناهای قانونی و عرفی آنان بکاهیم تا با مصونیت بیشتر و اطمینان خاطر به ارائه خدمات مهندسی بپردازند.

تعریف مهندس ناظر ساختمان

در ابتدا می خواهیم ببینیم ناظر ساختمان در پروژه های عمرانی کیست. ناظر ساختمان یک شخص حقیقی یا حقوقی است که دارای پروانه اشتغال به کار نظارت ساختمان در یک یا چند رشته از رشته های ساختمان بوده و بر اجرای صحیح عملیات اجرایی در حیطه پروانه خود نظارت می کند. ناظر ساختمان موظف است عملیات ساختمانی که توسط مجری  اجرا می شود نظارت کرده و در پایان کار مطابقت عملیات اجرایی با نقشه ها، فایل های محاسباتی و مباحث مقررات ملی گواهی کند.

حال که با تعریف مهندس ناظر آشنا شدیم لازم است تا تعریفی از نظارت ساختمان داشته باشیم. نظارت ساختمان به مجموع کارها و عملیاتی که ناظر ساختمان برای اطمینان حاصل کردن از منطبق بودن عملیات ساختمانی و تاسیساتی با مشخصات موجود در پروانه ساختمان، نقشه های اجرایی، فایل های محاسباتی و … مطابق با آیین نامه های مقررات ملی ساختمان انجام می دهد، گفته می شود. عملیات نظارت ساختمان در ۴ بخش کلی انجام می شود که شامل موارد زیر است:

  • نظارت معماری 
  • نظارت سازه
  • نظارت تاسیسات برقی
  • نظارت تاسیسات مکانیکی

مهندس ناظر

انواع پروژه های نظارت ساختمان

در حال حاضر اکثر پروژه های نظارت ساختمان به صورت تک ناظره و یا چهار ناظره است. تقسیم بندی پروژه های مختلف به تک ناظره و چهار ناظره توسط سازمان نظام مهندسی ساختمان و بر اساس متراژ و میزان اهمیت پروژه می باشد.

پروژه های تک ناظره

در پروژه های تک ناظره که پروژه های با متراژ کم را شامل می شود، مهندس ناظر حقیقی یا حقوقی سازه باید نظارت در هر ۴ بخش معماری، سازه، تاسیسات برقی و مکانیکی را انجام دهد و لازمه ی این کار توانایی فنی و اجرایی بالای مهندس ناظر ساختمان است.

پروژه های چهار ناظره و مهندس ناظر هماهنگ کننده

در پروژه های با متراژ بزرگتر سازمان نظام مهندسی ساختمان الزام به حضور ۴ ناظر در هر یک از رشته های معماری، سازه، تاسیسات برقی و مکانیکی می کند که می توانند حقیقی یا حقوقی باشند. در این پروژه ها یک شخص حقیقی یا حقوقی به عنوان سر ناظر یا ناظر هماهنگ کننده علاوه بر وظایف نظارتی خود وظیفه هماهنگی میان ناظران مختلف را دارد. ناظر هماهنگ کننده باید حتما ناظر معماری یا عمران باشد. به عبارت دیگر مهندس ناظر هماهنگ کننده یک شخص حقیقی یا حقوقی دارای پروانه اشتغال و صلاحیت نظارت در رشته های معماری یا عمران است که علاوه بر وظایف نظارتی خود وظیفه هماهنگی میان ناظران رشته های مختلف و مکاتبه با مراجع صادر کننده و یا سایر مراجع ذی ربط را دارد. به عبارت دیگر مهندس ناظر هماهنگ کننده باید علاوه بر تسلط بر مسئولیت های خود تا حد زیادی با مسئولیت های سایر ناظران آشنا باشد تا بتوانند نقش هماهنگ کنندگی خود را به خوبی ایفا کند.

وظایف مهندس ناظر ساختمان

مهندس ناظر در قدم اول باید تعریف درستی از وظایف خود و سایر افراد که در پرژوه حضور دارند مثل کارفرما، مهندس طراح، پیمانکار و … داشته و علاوه بر آشنایی کامل با وظایف خود تا حدی با آن ها نیز آشنا باشد. هم چنین لازم است مهندس ناظر به خوبی با نهاد ها و مراجع صنعت ساختمان و ساختمان سازی مثل نظام مهندسی، شهرداری و … آشنا بوده تا بتواند در مواقع لازم با آن ها مکاتبه های لازم را داشته باشد. 

نظارت مهندس ناظر، از زمان صدور پروانه ساختمان توسط مرجع صدور پروانه آغاز و با صدور گواهی پایان کار خاتمه می یابد. این نظارت در موارد مشتمل بر حضور چهار ناظر از چهار رشته ، نظارت جمعی بوده و به هیچ وجه جنبه نوبتی و جداگانه ندارد. مهندس ناظر پس از ارجاع اولیه کار از سوی سازمان، لازم است نسبت به بررسی سوابق و مستندات موجود پروژه اقدام نماید.

وظایف مهندس ناظر جنبه کنترلی دارد و در صورت عدم انطباق کار در حال اجرا با نقشه ها و مشخصات مصوب، الزامات قانونی، مقررات ملی ساختمان و سایر ضوابط لازم الاجرا، مکلفند ضمن تذکر کتبی به سازنده و کارفرما، مراتب را به مرجع صدور پروانه ساختمان اعلام و حسب مورد، درخواست اصلاح یا توقف عملیات اجرائی و الزام سازنده و کارفرما به رعایت ضوابط لازم الاجرا نمایند. مهندس ناظر ساختمان به تنهایی مجاز به اعمال تغییرات در نقشه ها و مشخصات فنی نمی باشد ولی وظیفه پایش نقشه ها و بررسی ایرادات احتمالی در آن ها از جمله وظایف اصلی ناظر ساختمان است. به همین دلیل لازم است تا مهندس ناظر ساختمان آشنایی زیادی با بحث طراحی سازه داشته باشد.

خروجی بازدید های مکرر مهندس ناظر ساختمان، غالباً در گزارش های مرحله ای وی می باشد. لذا ناظر باید به شیوه نگارش نامه های اداری، دستور کارها و خصوصاً گزارش نویسی جهت ارائه گزارشات مناسب و محکمه پسند، مسلط باشد و از ادبیات مهندسی و حقوقی استفاده نماید. در صورتی که مهندس ناظر گزارشات خود را از نظر مسائل فنی به طور کاملاً حرفه ای و در موعد به مراجع ذیربط ارائه نماید، مطمئناً در حرفه نظارت با مشکل خاصی مواجه نشده و در صورت وقوع حوادث در محاکم قضایی و انتظامی تبرئه خواهد شد.

متاسفانه تعداد بسیاری از مهندسان ناظر حتی مهندس های ناظر با تجربه های جند ساله در سال های اخیر به دلیل عدم شناخت قوانین حقوقی و حقوق مهندسی دچار محکومیت های قضایی شدند در حالی که در صورتی آشنایی با قوانین حقوقی و حقوق مهندسی و رد کردن گزارشات تخلف می توانستند به سلامت از این مشکلات عبور کنند. گاها مشاهده شده است که برخی از ناظرین ساختمان به دلیل عدم آشنایی کافی با قوانین در پروژه ها کم کاری کردند و متاسفانه این کم کاری های منجر به بروز مشکلات برای آن ها شده است. همان طور که کم کاری یک مهندس ناظر در پروژه می نواند تبعات سنگینی داشته باشد پرکاری و انجام کارهایی که از لحاظ قانونی بر عهده ناظر ساختمان نیست هم گاها باعث به وجود آمدن مشکلات عظیمی شده است و مهندسان ناظر ساختمان لازم است تا از سپرهای محافظتی برای جلوگیری از ایجاد این مسائل استفاده کنند.

سپرهای محافظتی مهندس ناظر ساختمان

با توجه به بحث های مطرح شده در قبل و خطراتی که مهندس ناظر را تهدید می کنند لازم است تا مهندسان ناظر ساختمان از سپرهای محافظتی برای جلوگیری از پیش آمدن این اتفاقات ناگوار استفاده کنند. یکی از مهم ترین سپرهای محافظتی بسیار مهم و موثر استفاده از بیمه است. به همین خاطر لازم است تا از بیمه های مناسب در این زمینه استفاده کرد.

روش های کسب درآمد از نظارت ساختمان

زمینه های کاری یک مهندس عمران به طور بسیار کلی به سه دسته زیر تقسیم بندی می شود:

  • طراحی و محاسبات سازه
  • نظارت سازه
  • اجرای سازه

در ادامه این مقاله به بررسی روش های کسب درآمد از نظارت سازه و مهندس ناظر می پردازیم.

روش های کسب درآمد از نظارت ساختمان به طور کلی به دسته های مختلف تقسیم بندی می شود:

  • ارجاع کار نظارت ساختمان از سازمان نظام مهندسی 
  • نظارت عالیه پروژه و مشاور کارفرما
  • استخدام در شرکت های مهندسی مشاور 

ارجاع کار نظارت ساختمان

متداول ترین نحوه کسب درآمد از نظارت ساختمان برای مهندسان ارجاع کار نظارت از سازمان نظام مهندسی ساختمان است. در بعضی از شهرهای کشور سازمان نظام مهندسی مستقیما به مهندس ناظر پروژه ارجاع می دهد به این صورت که پس از درخواست مالک یا کارفرما نظام مهندسی به صورت تصادفی و بر حسب میزان متراژ و تعداد طبقات مهندس ناظری انتخاب می کند که پروانه نظارت او متناسب با این پروژه باشد. نحوه ارجاع به این صورت است که  در سامانه نظام مهندسی پروژه جدید برای مهندس ناظر ثبت می شود و مهندس ناظر طی زمان مشخصی باید درخواست را تایید کند در غیر این صورت پروژه به مهندس ناظر بعدی ارجاع می شود.

حالت دیگری نیز وجود دارد که  در بعضی دیگر از شهرهای کشور در حال اجراست و بدین صورت است که انتخاب مهندس ناظر ساختمان بر عهده خود کارفرما است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

منو اصلی